Nhật Bản - Những điều cần biết

Những vật đem lại may mắn của người Nhật (Phần 1)

Maneki Neko: Mèo may mắn

Maneki Neko, nghĩa đen có nghĩa là “con mèo vẫy tay”, nghĩa bóng là “chú mèo may mắn”, hay “chú mèo đại phúc”, là một trong những bức tượng phổ biến ở Nhật, thường được làm bằng gốm hoặc sứ. Bức tượng tạc hình một chú mèo đuôi cộc giơ một “tay” lên, giống như đang vẫy chào mọi người vậy. Vì thế nó thường đứng trước lối vào các nhà hàng, cửa hiệu, quán Pachinko, thậm chí cả ngân hàng và các công ty. Người ta tin rằng chú mèo này sẽ mang lại may mắn mà! Cụ thể là nếu mèo vẫy tay trái thì khách hàng sẽ đến, còn vẫy tay phải thì...tiền sẽ đến! Thế còn vẫy cả 2 tay? Tất nhiên là cả khách lẫn tiền đều đến rồi

Nhưng vì sao người Nhật lại nghĩ rằng Maneki Neko lại mang lại may mắn cho họ nhỉ? Tất cả bắt nguồn từ một câu chuyện... Vào thế kỷ 17, có một ngôi chùa xơ xác và tiêu điều ở Tokyo. Vị thầy tu ở chùa đó rất nghèo, nghèo lắm, nhưng ông vẫn chia phần lương thực ít ỏi của mình cho chú mèo cưng Tama của mình. Một ngày nọ, có một người giàu có và quyền thế trên đường đi săn thì gặp bão, phải đến trú ở một cái cây to gần ngôi chùa. Đang đứng chờ bão tan, ông chợt nhìn thấy một con mèo giơ một chân lên vẫy ông vào chùa. Quá ngạc nhiên, ông rời bỏ chỗ nấp và tiến về phía bên trái để nhìn cho rõ hơn con mèo kỳ lạ. Ngay lập tức, một tia sét giáng xuống trúng ngay cái cây ông vừa đứng! Và thế là, người đàn ông giàu có đó trở thành bạn của vị thầy tu nghèo, ngôi chùa từ đó cũng khang trang hơn. Thầy tu và chú mèo Tama không bao giờ bị thiếu ăn nữa. Khi Tama chết, nó được chôn cất ở nghĩa địa dành cho loài mèo trong chùa Goutokoji với tất cả sự kính trọng và yêu thương. Và Maneki Neko đã ra đời để tưởng nhớ tới chú mèo đó.

Daruma: Búp bê may mắn

Đó là tên con lật đật mà Kyouko nhà mình đã sử dụng để quyết tâm vào được LME, chỗ làm của Ren đó.

Đây là biểu tượng may mắn phổ biến thứ 2 ở Nhật, sau Maneki Neko. Daruma là tên được phiên âm từ chữ Dharma, là một con búp bê làm từ giấy bồi không có tay chân, có râu và ria, trọng tâm nằm ở dưới đế nên không bao giờ bị ngã, người Việt mình hay gọi loại búp bê này là lật đật. Nó được làm mô phỏng theo hình dáng ngồi thiền của Bodhidharma - Bồ Đề Đạt Ma, người đã sáng lập ra Thiền phái trong Phật giáo chính tông và mở rộng từ Trung Quốc rồi phát triển đến Nhật Bản hiện đại.

alt

Vậy thì Daruma tượng trưng cho điều gì mà người ta lại coi trọng nó đến thế?

Vì nó không bao giờ biết ngã là gì, cứ nằm xuống lại bật dậy, nên thông điệp của nó là sự cống hiến hết mình và kiên trì theo đuổi mục tiêu.

Nếu bạn đặt ra một mục tiêu nào đó và quyết tâm thực hiện bằng được, hãy làm theo cách của người Nhật: vào chùa mua một con Daruma, vừa đọc lời cầu ước vừa tô lên con mắt bên phải của nó, rồi đặt ở một nơi thật trang trọng và dễ nhìn thấy nhất, để chứng tỏ bạn sẽ không từ bỏ. Khi đã hoàn thành mục tiêu, bạn tô nốt lên con mắt bên trái, và mang nó đến ngôi chùa trước đó bạn đến vào ngày cuối năm, “hoá vàng” con Daruma để thần linh chứng giám cho sự quyết tâm của mình.

Nhưng nếu bạn vẫn chưa xong? Không sao cả, bạn cứ việc đốt Daruma, việc này sẽ giúp bạn thực hiện nguyện vọng hay mục tiêu của mình nhanh hơn! Nnhưng mà nhớ là đốt Daruma giấy thôi nhé, chứ bằng chất liệu khác thì không được đâu nha....vì tiếc lắm .

altHầu như người Nhật nào cũng mua một con Daruma cho mình, bởi ngoài việc mang lại sự giàu có cho người sở hữu nó, một vụ mùa bội thu cho người nông dân, giúp những người mẹ sinh nở dễ dàng, nó còn bảo vệ những đứa trẻ tránh khỏi bệnh tật nữa. Giống như ông Bụt ấy nhỉ, giúp mọi người thực hiện tất cả các nguyện vọng. Mà này, bạn nào học Aikido có biết câu nói “Nanakorobi yaoki, jinsei wa kore kara da” (ngã xuống 7 lần, đứng dậy 8 lần, cuộc sống bắt đầu từ bây giờ) không? Câu nói này được ẩn dụ từ hình tượng không-bao-giờ-ngã của Daruma đấy.

Bạn thích Daruma nào? Hime Daruma hay là Daruma có râu? Riêng Ichi, Ichi thích cả hai. Các bạn có biết tại sao không, bởi vì dù là Daruma-san nào thì cũng đều mang ý nghĩa không bao giờ ngã đó mà. Chúc các bạn đọc thân mến của Ichi luôn giữ vững được tinh thần trước những khó khăn của cuộc sống nhé bởi vì, “Nanakorobi yaoki, jinsei wa kore kara da” cơ mà!

Inu-hariko: chú chó may mắn

Inu-hariko, được ghép từ 2 chữ Inu (chó) và Hariko (giấy bồi), có nghĩa là “chú chó giấy bồi” . Đúng như tên gọi của nó, Inuhariko là một chú chó được làm từ hỗn hợp giấy + bột thạch cao, thường được coi là món quà dành cho phụ nữ mang bầu và trẻ em.

Với người Nhật, chó là một con vật có khả năng đe dọa hồ ly, chồn hay yêu mèo vì nó có thể phát hiện ra chúng trong hình dạng con người. Vì thế, ngay từ cuối thời Edo, người ta đã làm những con Inu-hariko nhỏ xíu tặng cho những người phụ nữ có bầu, hoặc để bên cạnh gối trong khi sinh nở với mục đích giúp họ sinh nở dễ dàng và có một đứa con kháu khỉnh, khoẻ mạnh. Sau này, họ cũng làm những Inu-hariko với nhiều kích cỡ khác nhau được trang trí bắt mắt để làm đồ chơi cho trẻ em, và cũng là “lá bùa” giúp chúng tránh khỏi những yêu ma quỷ quái hay những sinh vật nguy hiểm.

alt

Inu-hariko là một chú chó mang linh hồn của mèo và chồn, vì thế mặt nó trông không giống những chú chó thật khác mà giống mèo hơn. Hiện nay, Inu-hariko đã trở thành engimono mang lại sự an toàn và may mắn đối với tất cả người Nhật. Vì thế nó cũng được các điện thờ làm để bán đại trà. Về quá trình làm một con Inu-hariko, trông thì đơn giản chứ thực ra rất phức tạp. Hãy cùng xem thử các công đoạn làm Inu-hariko của nghệ nhân nổi tiếng Sakunori Tanaka.

Sakunori Tanaka là nghệ nhân đời thứ 3 của gia tộc chuyên nghề làm Inu-hariko thủ công ở Arakawa, Tokyo. Inu-hariko thủ công thường được làm bằng loại giấy Nhật Bản - loại giấy làm từ bột các loại gỗ. Nhưng với nghệ nhân 66 tuổi này, ông lại sử dụng toso, một hỗn hợp mùn cưa của cây Hông + gluten (chất chiết xuất từ bột lúa mì), chính là nguyên liệu dùng làm búp bê Hina để chế tác ra những con Inu-hariko mang phong cách của riêng nghệ nhân Sakunori.

Ông làm chân, đuôi, đầu và thân của chú chó thành từng phần riêng biệt rồi sau đó mới ghép chúng lại với nhau, chứ không làm thành hình chú chó hoàn thiện ngay từ đầu.

Giai đoạn cuối cùng chính là giai đoạn vất vả nhất, nghệ nhân phải quét vôi trắng cho sản phẩm, rắc bột phấn lên toàn thân, sau đó là đến lớp áo thứ 2, lớp áo này phải quét đi quét lại 3 lần.

Nhưng không phải quét ngay sau khi lớp áo thứ nhất vừa xong, mà phải chờ một ngày để tránh những vết nứt xuất hiện trên bề mặt. Công đoạn sơn sửa này chỉ kết thúc khi chú chó đã có 4 lớp áo, để đảm bảo bề mặt bên ngoài có thể chịu được vịêc bị trầy xước. Sau đó mới chuyển sang phần tô màu trang trí. Miệng, mũi, râu, và những hoa văn trên mình chú chó bắt đầu xuất hiện. Một chú Inu-hariko sắp sửa chào đời.

Uchide no kozuchi: Chiếc búa may mắn

“Uchide no kozuchi”, dịch ra có nghĩa là “chiếc búa nhỏ thần kỳ”, là biểu tượng của sự sung túc và giàu có. Nó bắt nguồn từ câu chuyện cổ tích “Isshun boushi” – Cậu bé 1 sun. Theo đơn vị của Nhật, 1 sun = 3,03 cm.

Chuyện kể rằng, ngày xửa ngày xưa, có một đôi vợ chồng đã già mà vẫn chưa có một mụn con nào. Bà vợ ngày ngày cầu khấn thần linh cho mình một đứa con. Và cuối cùng bà cũng được toại nguyện, nhưng than ôi, đứa con ấy tuy là con trai nhưng nó chỉ to đúng bằng môt ngón chân út của mẹ. Vì thế nó có tên là Isshunboushi. Nghe đến đoạn này thấy nó giông giống Cậu bé tí hon của anh em Grimm ghê ta ^^. Isshunboushi tuy nhỏ người nhưng rất khoẻ, vì thế bố mẹ nó cũng đỡ vất vả. Một hôm, Isshun mài chiếc kim thành một thanh kiếm và lên chiếc thuyền làm từ cái bát đựng canh đi vào thành phố. Sau khi vào thành phố, cậu tìm đến nhà của vị lãnh chúa giàu có nhất vùng. Cậu muốn được làm người hầu trong lâu đài của ông. Công chúa con vị lãnh chúa nhìn thấy Isshun bé bé xinh xinh nên rất thích, thế là Isshun được ở lại làm người hầu cho công chúa.

alt 

Một ngày nọ, sau khi đến điện thờ nữ thần Kannon cùng Isshun, trên đường trở về đột nhiên một tên Oni (quái vật 2 sừng tay cầm chuỳ người đen thui trong Momotarou - Cậu bé quả đào á!^^) xuất hiện và bắt công chúa đi. Isshun vô cùng giận dữ, lao vào dùng thanh kiếm nhỏ xíu của mình đâm tới tấp. “Ngươi cũng khỏe đấy thằng nhóc”, Oni nói thế rồi bỏ tọt Isshun vào miệng nuốt chửng. Nhưng cậu không chịu thua, dùng hết sức đấm đá lăn lộn đâm chọc lung tung trong bụng con quái vật. Cho tới khi Oni không chịu được nữa phải ói Isshun ra và bỏ chạy. Trong lúc chạy trốn Oni đã bỏ lại chiếc búa thần. Công chúa nhìn thấy cầm lên và lắc mạnh “Xin hãy cho lớn lên”, thế là Isshunboushi biến thành một chàng trai tuyệt vời và kết hôn với công chúa. Chàng đưa cha mẹ mình về ở trong lâu đài và mọi người cùng sống hạnh phúc với nhau trọn đời.

Câu chuyện thật thú vị phải không? Chiếc búa nhỏ thần kỳ còn xuất hiện trong một số câu chuyện khác như “Binbougami to Fuku no kami” (Thần nghèo khó và Thần tài) nữa cơ, nhưng mà để dịp khác Ichi sẽ kể sau nha.alt

Với các chất liệu khác nhau... Từ những câu chuyện ấy, Uchie no kozuchi đã trở thành 1 engimono của người Nhật, với niềm tin nếu sở hữu nó sẽ có được sự giàu sang sung túc. Người ta thường đến chùa, và khi muốn cầu xin thứ gì đó, họ sẽ lắc cái búa, vừa lắc vừa khấn nữa cơ. Ngày nay, Uchide no kozuchi không còn nằm trong giới hạn phạm vi chùa chiền nữa, mà nó đã được những nghệ nhân tài ba chế tác thành những đồ trang trí trong nhà, đồ trang sức như dây chuyền, hay móc khoá, thậm chí là cả vật dụng hàng ngày như đồ kê đũa... Thật ra, nói đến Uchide no kozuchi là phải nhắc đến một nhân vật nữa ngoài Isshunboushi ra, đó là Daikoku, một trong 7 vị thần tài theo quan niệm của người Nhật. Nhưng chuyện về Daikoku, Ichi sẽ để dành đến kỳ sau, các bạn nhớ theo dõi nhé! Bây giờ thì đành phải tạm biệt các bạn đọc thương mến của Ichi thôi nào.

Hamaya: Cung tên thần may mắn

Nào chúng mình lại tiếp tục đến với engimono tiếp theo nha! Hôm nay sẽ là Hamaya! Các bạn đọc Inuyasha, sẽ thấy Kikyou, Kaede và Kagome luôn cầm cung và tên đi diệt quỷ trừ yêu, mũi tên đó chính là Hamaya, và chiếc cung đó gọi là Hamayumi .

Hamaya là từ được ghép từ 2 chữ hama và ya. Ya có nghĩa là mũi tên, Tương tự như vậy, trong hamayumi thì yumi có nghĩa là cung tên. Còn Hama, được hiểu theo 2 nghĩa, nghĩa thứ nhất, đây là một từ cổ chỉ cái bia bắn tên hoặc các cuộc thi bắn cung (trong cuộc thi, người ta ném chiếc bia lên trời hoặc lăn chúng trên đất, các thí sinh phải ngắm thật chuẩn để bắn trúng bia chính xác), nghĩa thứ hai có nghĩa là “trừ tà”. Vì vậy, hamaya và hamayumi được hiểu là “mũi tên trừ tà” và “cung tên trừ tà”. Hamaya được làm ra bởi các thầy tu trong các điện thờ Thần giáo và bán vào dịp năm mới hoặc một số dịp khác, có màu trắng và đầu mũi tên được thiết kế đặc biệt. Người ta mua vể để trong nhà với mong muốn một năm mới nhiều may mắn và yên lành. Các Miko trong điện cũng thường mang nó trong các dịp lễ Tết (mời các bạn xem lại bài viết “Khám phá một đền thờ Thần đạo”) với ý nghĩa tượng trưng cho sự thanh tẩy. Nhưng vì sao hamaya lại được coi là vật mang lại may mắn? Lại có một câu chuyện về nó mà Ichi sẽ chia sẻ với các bạn ngay lập tức đây . 

alt 

Khoảng 700 năm về trước, có một con quỷ đã xuất hiện ở lâu đài của hoàng đế. Nó khiến cho ngài bị ốm không thể dậy lo việc triều chính được. Và một dũng sĩ tên Yorimasu Minamoto đã được cử đến hạ yêu quái, ngay từ mũi tên đầu tiên, chàng đã tiêu diệt được con quỷ xấu xa và giúp hoàng đễ khoẻ mạnh trở lại. Tất nhiên sau đó Minamoto đã được hưởng những gì xứng đáng với việc chàng đã làm. Sau câu chuyện đó, người ta tin rằng mũi tên thứ nhất - haya là để tiêu diệt những “con ma đói” trong tâm hồn con người. “Con ma” đó chính là sự cám dỗ, tham vọng, những suy nghĩ xấu xa...Và mũi tên thứ 2 - otoya là để mời gọi hạnh phúc đến với bản thân sau khi đã trở nên trong sạch.alt

Vì thế, đến tận bây giờ, hamaya đã trở thành “tấm bùa may mắn” không thể thiếu trong ngày đầu năm mới. Các điện thờ Thần giáo sẽ bán những mũi tên này, đi kèm là các thẻ xăm gieo quẻ đoán vận trong năm. Không chỉ dùng để xem bói, hamaya còn được dùng làm quà tặng cho các bé trai trong Tết đầu tiên, đi kèm là chiếc cung hamayumi (hay còn gọi là Saiguyumi - cung tên dành cho các pháp sư). Hiện nay do nghi lễ này đã được rút gọn nhiều nên chỉ còn lại hamaya thôi. Nhưng vào ngày lễ khánh thành nhà mới - Joutousai, người ta vẫn sẽ thực hiện nghi lễ thanh tẩy một các nghiêm chỉnh, đó là chuẩn bị cả hamaya và hamayumi, đặt trong góc nhà theo 2 hướng Đông Bắc và Tây Nam, vì đó là những hướng dễ bị ảnh hưởng bởi ma quỷ nhất. Làm thế thì ngôi nhà sẽ được yên ổn, ma quỷ sẽ không đến quấy nhiễu.

Với người Nhật, có một chiếc hamaya trong nhà họ sẽ cảm thấy tâm hồn mình trở nên trong sạch và yên bình hơn, có thể tránh khỏi mọi cám dỗ và những ý nghĩ xấu xa do ma quỷ xúi giục, và như thế họ sẽ có một cuộc sống vui vẻ và hạnh phúc. Còn các bạn thì sao? Có muốn lòng mình được thanh thản hơn không? ) Ichi thì cực kỳ muốn có bộ cung tên đó trong nhà để vừa thanh tẩy tâm hồn, vừa để ... bắt chước Kikyo trong Inu Yasha, thỉnh thoảng lại giương cung lên cho nó oai! Các bạn đọc thân mến của Ichi News thì sao nhỉ .

TIN KHÁC

Hỏi đáp

Thủ Tục Xin Visa Vĩnh Trú Tại Nhật

Công việc làm thêm của các bạn du hoc Nhat Ban được trả lương theo giờ làm việc. Mức lương mà bạn nhận được tùy thuộc vào khả năng tiếng Nhật, sự nhan...

Sinh Viên Quốc Tế & Lý Do Du Học Nhật Bản!!!

Nhật Bản, cái nôi của nền học thuật châu Á đã, đang và sẽ mãi là đích đến cho du học sinh quốc tế. Nhưng lý do gì khiến các bạn chọn đất nước mặt t...

Du học Nhật Bản- Điều kiện học Tiến sĩ, Thạc sĩ

Điều kiện học Thạc Sĩ: * Tốt nghiệp đại học hoặc có học lực tương đương * Hoàn thành chương trình giáo dục 16 năm ở nước ngoài * Hoàn thành chương tr...